Ulusal Yeşil Finans Stratejisi ve Eylem Planı Yayınlandı: Şirketler İçin Yeni Dönem Başlıyor

Türkiye’nin sürdürülebilirlik yolculuğunda uzun süredir beklenen önemli adımlardan biri atıldı. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Ulusal Yeşil Finans Stratejisi ve Eylem Planı (2026-2029), yalnızca finans sektörünü değil; yatırım arayan, kredi kullanan, ihracat yapan ve sürdürülebilirlik dönüşümünü hızlandırmak isteyen tüm şirketleri yakından ilgilendiriyor.

Yeşil dönüşüm artık finansın konusu mu?

Son yıllarda sürdürülebilirlik denildiğinde çoğu şirketin aklına karbon emisyonu, enerji verimliliği veya sürdürülebilirlik raporlaması geliyordu. Ancak bugün küresel ölçekte yaşanan dönüşüm gösteriyor ki, sürdürülebilirlik artık yalnızca çevresel bir konu değil; aynı zamanda finansmana erişimin de temel belirleyicilerinden biri haline geldi.

Dünya genelinde bankalar, yatırım fonları ve kalkınma finans kuruluşları artık sadece finansal performansa bakmıyor. Şirketlerin iklim risklerini nasıl yönettiğini, dönüşüm planlarının olup olmadığını, sürdürülebilirlik verilerini ne kadar şeffaf açıkladığını ve geleceğe ne kadar hazırlıklı olduğunu da değerlendiriyor.

Türkiye’nin yayımladığı Ulusal Yeşil Finans Stratejisi ve Eylem Planı tam da bu dönüşümün ulusal yol haritasını oluşturuyor. Planın temel amacı; 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi doğrultusunda Türkiye’nin uluslararası yeşil finans kaynaklarına erişimini kolaylaştırmak, yurtiçi ve yurtdışı finansal kaynakları sürdürülebilir ekonomik faaliyetlere yönlendirmek ve güçlü bir yeşil finans ekosistemi oluşturmaktır.

Neden yayınlandı?

Aslında bu belge tek başına ortaya çıkmış bir çalışma değil. Son birkaç yılda yayımlanan pek çok politika dokümanı, Ulusal Yeşil Finans Stratejisi’nin hazırlanmasını zaten öngörüyordu. Yeşil Mutabakat Eylem Planı, İklim Şûrası Sonuç Bildirgesi, On İkinci Kalkınma Planı, Orta Vadeli Programlar ve son olarak yürürlüğe giren İklim Kanunu, Türkiye’nin sürdürülebilir finans alanında bütüncül bir çerçeve oluşturmasını gerekli hale getirdi.

Diğer taraftan Türkiye’nin karşı karşıya olduğu finansman ihtiyacı da oldukça yüksek. Dünya Bankası’nın değerlendirmelerine göre Türkiye’nin düşük karbonlu ekonomiye geçiş sürecinde milyarlarca dolarlık ek yatırıma ihtiyacı bulunuyor ve bu yatırımların önemli bir kısmının özel sektör tarafından gerçekleştirilmesi bekleniyor. Bunun gerçekleşebilmesi ise güçlü, güvenilir ve uluslararası standartlarla uyumlu bir finansal altyapıyı zorunlu kılıyor. Bu ihtiyaç da strateji belgesinin temel gerekçelerinden biri olarak öne çıkıyor.

İçerik bize ne anlatıyor?

Ulusal Yeşil Finans Stratejisi ve Eylem Planı; 3 ana amaç, 11 hedef ve 45 eylemden oluşuyor. Stratejinin üç temel amacı şöyle özetlenebilir:

1. Şeffaf ve ölçülebilir bir yeşil finans altyapısı oluşturmak: Yeşil finansın gelişebilmesi için önce ortak bir dil oluşturulması gerekiyor. Bu kapsamda;

• Türkiye Yeşil Taksonomisinin geliştirilmesi
• Sürdürülebilirlik verilerinin standardizasyonu
• Iklim risklerinin finansal sisteme entegrasyonu
• Veri altyapılarının güçlendirilmesi

gibi çalışmalar önceliklendiriliyor.

2. Kurumsal kapasiteyi geliştirmek: Yeşil finans yalnızca yeni finansal ürünlerden ibaret değil. Bu dönüşümün başarılı olabilmesi için kamu kurumlarının, finans kuruluşlarının ve reel sektörün bilgi birikiminin artırılması hedefleniyor.Bu kapsamda eğitimler, uzmanlık geliştirme çalışmaları, rehber dokümanlar ve kurumlar arası koordinasyon mekanizmalarının güçlendirilmesi planlanıyor.

3. Yeşil finans piyasasını büyütmek:Plan, sürdürülebilir finansman araçlarının çeşitlendirilmesini de hedefliyor.Yeşil krediler, sürdürülebilir tahviller, sürdürülebilirlik bağlantılı finansman araçları, sosyal sermaye piyasası araçları ve diğer yenilikçi finansman modellerinin yaygınlaştırılması bu kapsamda yer alıyor. Böylece hem yatırımcıların hem de şirketlerin daha fazla finansman seçeneğine ulaşması amaçlanıyor.

Bu plan şirketler için neden önemli?

Belgenin adı “Yeşil Finans” olsa da etkisi finans sektörüyle sınırlı olmayacak. Çünkü finans kuruluşları artık şirketleri değerlendirirken sürdürülebilirlik performansını da dikkate alıyor. Önümüzdeki dönemde;

• Sürdürülebilirlik raporlaması
• Sera gazı emisyonlarının ölçülmesi
• Iklim risklerinin yönetimi
• Geçiş planlarının hazırlanması
• Sürdürülebilir yatırım projelerinin geliştirilmesi
• Güvenilir esg verilerinin sunulması

şirketlerin finansmana erişiminde giderek daha belirleyici hale gelecek. Başka bir ifadeyle, sürdürülebilirlik artık yalnızca bir itibar konusu değil; aynı zamanda kredi maliyetlerini, yatırım kararlarını ve uluslararası finansmana erişimi etkileyen stratejik bir unsur haline geliyor.

Sachi Consultancy gözüyle:

Sachi Consultancy olarak bu belgeyi tek başına yeni bir mevzuat olarak değerlendirmiyoruz. Asıl önemli olan, bu planın Türkiye’de sürdürülebilir finans ekosisteminin önümüzdeki yıllarda hangi yönde gelişeceğini göstermesi. Bu nedenle kuruluşlara şu mesajları vermenin önemli olduğunu düşünüyoruz: “Henüz bekleyelim.” yaklaşımı artık doğru bir strateji değil. Bunun yerine şirketlerin bugünden hazırlık yapması gerekiyor. Öncelikli adımlar şunlar olmalı:

• Kurumsal sürdürülebilirlik stratejisinin oluşturulması veya güncellenmesi
• İklim riskleri ve fırsatlarının değerlendirilmesi
• Sera gazı emisyonlarının hesaplanması
• TSRS ve uluslararası raporlama standartlarına uyum çalışmalarının hızlandırılması
• Finansmana konu olabilecek yeşil yatırım projelerinin belirlenmesi
• ESG veri yönetimi altyapısının güçlendirilmesi
• Yönetim kurulunun ve üst yönetimin yeşil finans konusundaki farkındalığının artırılması

Bu hazırlıkları yapan kuruluşlar yalnızca yeni düzenlemelere uyum sağlamakla kalmayacak; aynı zamanda yatırımcılar, bankalar ve uluslararası iş ortakları nezdinde de daha güçlü bir konuma ulaşacaktır.

Özetle…

Ulusal Yeşil Finans Stratejisi ve Eylem Planı, Türkiye’nin sürdürülebilirlik gündemindeki en önemli politika belgelerinden biri olarak öne çıkıyor. Belge, yalnızca finans sektörüne yönelik teknik bir yol haritası sunmuyor; aynı zamanda reel sektörün yeşil dönüşümünün nasıl finanse edileceğine ilişkin ulusal vizyonu da ortaya koyuyor.

Önümüzdeki yıllarda yeşil finans, şirketlerin yatırım kararlarından ihracat kabiliyetine, kredi maliyetlerinden kurumsal değerine kadar birçok alanı etkileyecek. Bu nedenle kuruluşların sürdürülebilirliği yalnızca raporlama yükümlülüğü olarak değil, finansmana erişim ve rekabet gücünü artıran stratejik bir yatırım olarak görmesi gerekiyor.